🔸تا همین یک دهه پیش، مشاهده یک خانم در حال سیگار کشیدن در خیابان یا پارک، با واکنش‌های تند اجتماعی و نگاه‌های سنگین همراه بود. اما امروز، این تابو به شکلی معنادار شکسته شده است. دختران جوان در کافه‌ها، پارک‌ها و حتی در حال رانندگی، بدون واهمه از قضاوت‌های سنتی، دخانیات مصرف می‌کنند. این سهولت در استفاده، نشان‌دهنده یک گذار فرهنگی است که در آن، سیگار از یک رفتار نابهنجار به یک انتخاب شخصی یا حتی ژست روشنفکری و مدرنیته تغییر ماهیت داده است.
🔴چرا ویترین دخانیات زنانه شد؟
🔻تحلیل این پدیده نشان می‌دهد که عوامل متعددی در این گرایش نقش دارند:
۱- تصویرسازی رسانه‌ای و مجازی: در شبکه‌های اجتماعی (اینستاگرام و تیک‌تاک)، سیگار و قلیان اغلب با مفاهیمی مثل استقلال، رهایی از استرس، یا جذابیت بصری (Aesthetic) گره می‌خورد.
۲- جذابیت‌های کاذب (طعم و بسته‌بندی): تولید سیگارهای باریک (Slim)، معطر و ویپ‌هایی با رنگ‌های فانتزی، مستقیماً ذائقه و سلیقه بصری زنان و نوجوانان را هدف قرار داده است.
۳- پناهگاه موقت برای فشارهای روانی: شکاف میان انتظارات اجتماعی و واقعیت‌های زندگی، افزایش اضطراب و کمبود فضاهای تفریحی اختصاصی و ارزان برای بانوان، باعث شده است که دود به در دسترس‌ترین راهکار برای فرار موقت از تنش‌ها تبدیل شود.
♦️بسیاری از بانوان که شاید از بوی سیگار گریزان باشند، در محافل خانوادگی یا کافه‌ها به قلیان پناه می‌برند. نگاه اشتباهی که قلیان را تفریح دسته جمعی و کم‌خطرتر از سیگار می‌بیند، باعث شده است که مقاومت خانواده‌ها در برابر مصرف دخانیات توسط دختران در این بخش به‌شدت کاهش یابد. این موضوع عملاً مسیر را برای وابستگی به نیکوتین هموار می‌کند.
🔸گرچه مضرات دخانیات برای همه یکسان است، اما آسیب‌های بیولوژیکی در زنان به‌دلیل فیزیولوژی خاص، شدیدتر بروز می‌کند. از اختلال در سیستم باروری و پیری زودرس پوست گرفته تا افزایش ریسک بیماری‌های قلبی در سنین پایین‌تر. اما آسیب بزرگ‌تر، آسیب اجتماعی است؛ وقتی مصرف دخانیات در میان مادران یا دختران (به عنوان مربیان نسل بعد) عادی شود، عملاً زنجیره پیشگیری در خانواده از کار می‌افتد.
💠سهولت دسترسی، قیمت نسبتاً پایین دخانیات نسبت به سایر سرگرمی‌ها و عدم اجرای دقیق قانون ممنوعیت عرضه دخانیات در اماکن عمومی، دست‌به‌دست هم داده‌اند تا این پدیده گسترش یابد. وقتی در هر چند متر یک دکه یا مغازه با ویترین‌های رنگارنگ سیگار وجود دارد، شعارهای “روز بدون دخانیات” قدرت مقابله با جذابیت‌های بصری بازار را نخواهند داشت.
🔻عادی‌سازی مصرف دخانیات در میان بانوان، زنگ خطری برای سلامت عمومی و بافت فرهنگی جامعه است. مقابله با این پدیده نه با رویکردهای پلیسی و قهری، بلکه با ارتقای سواد رسانه‌ای، ایجاد بسترهای نشاط اجتماعی واقعی و تغییر نگاه آموزشی در مدارس و خانواده‌ها میسر است. باید از خود بپرسیم: جامعه چه چیزی را از دختران ما گرفته که آن‌ها «دود» را جایگزین آن کرده‌اند؟
