نیاز به رساندن پیام، هم‌زمان با شکل‌گیری حکومت‌ها و گسترش جوامع انسانی به وجود آمد. حکومت‌ها برای اداره سرزمین‌های گسترده، انتقال فرمان‌ها، دریافت گزارش‌ها و ارتباط میان مناطق مختلف، به شبکه‌ای منظم از پیام‌رسانان نیاز داشتند.
در ایران باستان، به‌ویژه در دوره هخامنشی، شبکه‌ای منظم از چاپارها و ایستگاه‌های میان‌راهی برای انتقال پیام‌های حکومتی شکل گرفت. چاپار در مسیرهای مشخص حرکت می‌کرد و در چاپارخانه‌ها، پیام را به چاپار بعدی می‌سپرد. این روش باعث می‌شد خبرها و فرمان‌ها با سرعت و نظم بیشتری در قلمروی گسترده جابه‌جا شوند.
چاپارخانه‌ها تنها محل استراحت پیام‌رسانان نبودند؛ بلکه بخشی از یک نظام ارتباطی گسترده محسوب می‌شدند. وجود مسیرهای مشخص، ایستگاه‌های منظم و مأموران آموزش‌دیده، امکان انتقال سریع پیام را در دوره‌ای فراهم می‌کرد که ابزارهای ارتباطی امروز وجود نداشت.
با گذشت زمان، سازمان‌های پیام‌رسانی در ایران شکل‌های گوناگونی پیدا کردند. در دوره‌های پس از اسلام، «دیوان برید» وظیفه انتقال پیام‌ها و گزارش‌ها را بر عهده داشت.
این سازمان در ابتدا بیشتر کارکرد حکومتی و امنیتی داشت، اما به‌تدریج ظرفیت آن برای انتقال نامه‌ها و برخی محموله‌های بازرگانان نیز مورد استفاده قرار گرفت. همین موضوع نشان می‌دهد که پست از گذشته فقط یک ابزار اداری نبوده و با امنیت، تجارت، مدیریت سرزمین و زندگی روزمره مردم ارتباط داشته است.
در دوره‌های مختلف تاریخی، شبکه‌های پستی ایران با فراز و فرودهایی همراه شد. گاهی با قدرت گرفتن حکومت‌ها و افزایش توان مالی آنان، چاپارخانه‌ها توسعه پیدا می‌کردند و گاهی ضعف مدیریتی یا مشکلات اقتصادی باعث کاهش فعالیت این شبکه‌ها می‌شد.
در دوره قاجار، سازمان پست ایران به‌تدریج به سمت ساختاری نوین حرکت کرد. با ایجاد مسیرهای منظم‌تر، استفاده از کالسکه‌های ویژه، آموزش کارکنان و انتشار تمبر، خدمات پستی کشور وارد مرحله تازه‌ای شد.
ایران در سال ۱۸۷۷ میلادی درخواست عضویت خود در اتحادیه جهانی پست را ارائه کرد و در همان سال به عضویت این اتحادیه درآمد. ایران از نخستین کشورهایی بود که به این سازمان بین‌المللی پیوست.
پیوستن به اتحادیه جهانی پست، زمینه هماهنگی بیشتر ایران با نظام پستی بین‌المللی را فراهم کرد و به تدریج قواعد و سازوکارهای جدیدی برای جابه‌جایی نامه‌ها و مرسولات به وجود آمد.
اتحادیه جهانی پست در ۹ اکتبر سال ۱۸۷۴ میلادی با امضای پیمان برن در شهر برن سوئیس تأسیس شد. هدف از شکل‌گیری این اتحادیه، هماهنگ‌کردن مقررات و همکاری کشورها در زمینه جابه‌جایی مرسولات بین‌المللی بود.
کنگره اتحادیه جهانی پست در سال ۱۹۶۹ و در شهر توکیو، ۹ اکتبر را به عنوان روز جهانی پست تعیین کرد. از آن زمان، کشورهای مختلف هر سال این مناسبت را با برگزاری برنامه‌های فرهنگی، معرفی خدمات تازه، نمایشگاه‌های تمبر و تقدیر از کارکنان پست گرامی می‌دارند.
روز جهانی پست فرصتی است برای توجه دادن مردم به نقش این شبکه در زندگی روزمره و توسعه اجتماعی و اقتصادی کشورها.
گسترش تلفن همراه، پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی، سرعت انتقال اطلاعات را افزایش داده است؛ اما این ابزارها نتوانسته‌اند همه کارکردهای پست را از میان ببرند.
امروزه بسته‌های فروشگاه‌های اینترنتی، اسناد رسمی، مرسولات سازمانی، کالاهای ضروری و بسیاری از خدمات اقتصادی همچنان به شبکه‌های فیزیکی و قابل اعتماد نیاز دارند.
پست در بسیاری از مناطق دورافتاده، یکی از مهم‌ترین و گاهی تنها نهاد عمومی در دسترس مردم است. سازمان ملل متحد با اشاره به گستردگی شبکه پستی جهان، پست را زیرساختی برای پیوند مردم، کالاها و بازارها معرفی کرده است.
در برخی کشورها، شبکه‌های پستی علاوه بر انتقال مرسولات، خدمات مالی، پرداخت، انتقال وجه، خدمات بیمه‌ای و دسترسی به خدمات عمومی را نیز ارائه می‌کنند.
یکی از مهم‌ترین کارکردهای امروز پست، کمک به رونق کسب‌وکارهای کوچک و تجارت الکترونیک است.
فروشندگان محلی و صاحبان کسب‌وکارهای خانگی با کمک شبکه‌های پستی می‌توانند محصولات خود را به مشتریانی در شهرها و استان‌های دیگر ارسال کنند. در چنین شرایطی، سرعت ارسال، امکان رهگیری مرسوله، سلامت بسته، هزینه مناسب و پاسخ‌گویی، تأثیر مستقیمی بر اعتماد مشتریان دارد.
پست همچنین می‌تواند به کاهش شکاف میان شهرهای بزرگ و مناطق کم‌برخوردار کمک کند. هرچه خدمات پستی در روستاها و مناطق دورتر منظم‌تر و قابل دسترس‌تر باشد، فرصت بیشتری برای فعالیت اقتصادی و ارتباط با بازارهای بزرگ‌تر ایجاد خواهد شد.
پست زمانی می‌تواند مأموریت خود را به‌درستی انجام دهد که مردم آن را دقیق، پاسخ‌گو و قابل اعتماد بدانند.
حفاظت از مرسوله، اطلاع‌رسانی شفاف درباره زمان ارسال، امکان پیگیری، جبران خسارت در صورت بروز مشکل و دسترسی عادلانه در شهرها و روستاها، بخش مهمی از اعتماد عمومی به خدمات پستی است.
روز جهانی پست فقط فرصتی برای تبریک به کارکنان این حوزه نیست؛ بلکه زمان مناسبی برای توجه به ظرفیت‌ها، مشکلات و نیازهای این شبکه نیز هست.
مردم حق دارند بدانند خدمات پستی چگونه بهبود پیدا می‌کند، زیرساخت‌ها در مناطق کم‌برخوردار چگونه توسعه می‌یابد و فناوری‌های جدید چگونه می‌توانند به کاهش خطا و افزایش سرعت خدمات کمک کنند.
اتحادیه جهانی پست شعار سال ۲۰۲۶ را **«یک شبکه پستی، فرصت‌های بی‌نهایت»** انتخاب کرده است. این شعار بر توان شبکه پستی برای ایجاد ارتباط میان مردم، کسب‌وکارها و جوامع تأکید دارد.
پست در طول تاریخ، خود را با نیازهای جدید هماهنگ کرده است؛ از چاپارهای سوار بر اسب و چاپارخانه‌های باستانی تا خودروهای حمل مرسوله، سامانه‌های رهگیری و خدمات تجارت الکترونیک.
این مسیر نشان می‌دهد که پست، نهادی متعلق به گذشته نیست؛ بلکه می‌تواند با استفاده از فناوری و اصلاح روش‌های خدمت‌رسانی، همچنان بخشی مهم از آینده ارتباطات و اقتصاد باشد.
پایگاه خبری تلنگرکتول، روز جهانی پست را به کارکنان شبکه پستی، نامه‌رسان‌ها، فعالان حوزه لجستیک و همه کسانی که در رساندن پیام، مرسوله و خدمت به مردم تلاش می‌کنند، تبریک می‌گوید.
بی‌تردید، پشت هر نامه، بسته یا مرسوله، اعتمادی وجود دارد که باید با دقت، مسئولیت‌پذیری و خدمت شایسته پاسخ داده شود.
تلنگرکتول؛ صدای مردم، از مطالبه تا نتیجه.
