علی‌آبادکتول تنها یک مقصد برای تماشای طبیعت نیست؛ این شهرستان می‌تواند به مقصدی برای طبیعت‌گردی، گردشگری روستایی، بوم‌گردی، کوه‌پیمایی، گردشگری فرهنگی و تجربه زندگی بومی تبدیل شود. با این حال، استفاده شایسته از این ظرفیت‌ها، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق، معرفی حرفه‌ای، حفاظت از منابع طبیعی و ایجاد امکانات رفاهی در سطح مطلوب است.
آبشار کبودوال، یکی از شناخته‌شده‌ترین جاذبه‌های طبیعی علی‌آبادکتول، در دل جنگل‌های هیرکانی قرار گرفته است. پوشش تمام‌خزه‌ای این آبشار، ویژگی منحصربه‌فردی به آن بخشیده و کبودوال را به یکی از جاذبه‌های شاخص گردشگری طبیعی شمال کشور تبدیل کرده است.
این آبشار به‌عنوان آبشار تمام‌خزه‌ای جهان شناخته شده و ثبت جهانی آن، ظرفیت مهمی برای معرفی علی‌آبادکتول در سطح ملی و بین‌المللی به شمار می‌رود.
در کنار آبشار، دریاچه سد کبودوال نیز ظرفیت دیگری برای جذب گردشگران و طبیعت‌دوستان است. قرار گرفتن آبشار، دریاچه و جنگل در یک مجموعه طبیعی، امکان توسعه یک مقصد گردشگری متنوع را فراهم کرده است؛ مقصدی که می‌تواند پذیرای خانواده‌ها، علاقه‌مندان به عکاسی، کوهنوردان و دوستداران محیط‌زیست باشد.
با وجود این ظرفیت، توسعه گردشگری کبودوال نباید فقط به افزایش تعداد بازدیدکنندگان محدود شود. مدیریت پسماند، حفظ پاکیزگی، ایمن‌سازی مسیرها، سامان‌دهی پارکینگ، ایجاد سرویس‌های بهداشتی مناسب و ارائه خدمات اطلاع‌رسانی و امدادی، از نیازهای جدی این مجموعه گردشگری است.
دهنه زرین‌گل و دهنه محمدآباد، دو محور مهم طبیعی و گردشگری شهرستان علی‌آبادکتول هستند. در دهنه زرین‌گل، روستاها و مناطق زرین‌گل، چینو، خاک پیرزن، افراتخته، میان‌استاق، سیاه‌رودبار و شیرین‌آباد قرار دارند؛ مناطقی که چشمه‌های فراوان، آبشارهای دیدنی، جنگل‌های هیرکانی و چشم‌اندازهای ییلاقی، ظرفیت بالایی برای طبیعت‌گردی و بوم‌گردی ایجاد کرده‌اند.
دهنه محمدآباد نیز با روستاهای وسیع‌سر، ریگ‌چشمه، طاویر، چلی، بالاچلی، مایان، خولیندر، نرسو، الستان، قریب‌آباد، چجا و سیامرزکو، یکی از مسیرهای ارزشمند گردشگری روستایی و ییلاقی منطقه است.
هر یک از این روستاها، افزون بر زیبایی‌های طبیعی، فرهنگ، آداب، معماری و شیوه زندگی خاص خود را دارند؛ مؤلفه‌هایی که می‌تواند تجربه‌ای متفاوت برای گردشگران رقم بزند.
وجود اقامتگاه‌ها در این مناطق، زمینه مناسبی برای ماندگاری گردشگران و رونق اقتصاد محلی فراهم کرده است. با این حال، توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی باید همراه با آموزش، نظارت، رعایت اصول محیط‌زیستی و حفظ معماری و فرهنگ بومی باشد تا گردشگری به هویت روستاها آسیب نزند.
جنگل‌های هیرکانی، از مهم‌ترین سرمایه‌های طبیعی شهرستان علی‌آبادکتول هستند. وجود چشمه‌ها، آبشارها و پوشش گیاهی متنوع در این جنگل‌ها، ارزش گردشگری منطقه را دوچندان کرده است.
در کنار این ظرفیت، وجود ذخایر ارزشمند درختان کم‌یاب سرخ‌دار، اهمیت زیست‌محیطی شهرستان را نیز برجسته می‌کند.
درخت سرخ‌دار از گونه‌های ارزشمند و کم‌یاب جنگل‌های ایران است و حفاظت از رویشگاه‌های آن باید در مرکز هرگونه برنامه توسعه گردشگری قرار گیرد.
گردشگری پایدار در این مناطق به معنای ساخت‌وساز بی‌ضابطه نیست؛ بلکه باید بر پایه مسیرهای مشخص بازدید، آموزش گردشگران، جلوگیری از قطع درختان، مدیریت پسماند و مشارکت مردم محلی شکل بگیرد.
قله چلچلی، یکی از قله‌های شاخص حوزه شهرستان علی‌آبادکتول، ظرفیت مهمی برای توسعه کوهنوردی و گردشگری ماجراجویانه دارد.
مسیرهای کوهستانی، چشم‌اندازهای گسترده و طبیعت بکر ارتفاعات می‌تواند علاقه‌مندان به کوه‌پیمایی و طبیعت‌گردی تخصصی را به منطقه جذب کند.
برای بهره‌گیری درست از این ظرفیت، معرفی مسیرهای دسترسی، تعیین مسیرهای ایمن، نصب تابلوهای راهنما، آموزش راهنمایان محلی و تقویت امداد و نجات کوهستان ضروری است.
گردشگری کوهستان بدون برنامه ایمنی، می‌تواند برای گردشگران و طبیعت منطقه خطرآفرین باشد.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شهرستان علی‌آبادکتول، تنوع چشم‌اندازهای طبیعی و امکان تجربه هم‌زمان چند نوع اقلیم در محدوده شهرستان و مسیرهای پیرامونی آن است.
در ارتفاعات، برف و باران و هوای سرد کوهستانی دیده می‌شود؛ در مناطق جنگلی، سرسبزی و رطوبت جنگل‌های هیرکانی چشم‌نواز است؛ و در نواحی پایین‌دست و مسیرهای منتهی به مناطق مرزی، چشم‌اندازهای خشک و کویری پدیدار می‌شود.
از همین رو، علی‌آبادکتول را می‌توان سرزمینی دانست که در آن، گردشگر می‌تواند در فاصله‌ای نه‌چندان دور، تغییرات چشمگیر طبیعت از ارتفاعات برفی تا جنگل، دشت و چشم‌اندازهای خشک را تجربه کند.
گردشگری علی‌آبادکتول فقط به آبشار و جنگل محدود نمی‌شود.
فرهنگ متفاوت مردم، مهمان‌نوازی روستاییان، غذاهای محلی، محصولات بومی، آیین‌ها، معماری روستایی و سبک زندگی سنتی، بخش مهمی از هویت گردشگری شهرستان است.
اگر این ظرفیت‌ها با برنامه‌ریزی و معرفی درست در اختیار گردشگران قرار گیرد، سفر به علی‌آبادکتول از یک بازدید چندساعته فراتر می‌رود و به تجربه‌ای فرهنگی و ماندگار تبدیل می‌شود.
در چنین مدلی، جامعه محلی نیز از طریق اقامتگاه‌ها، فروش محصولات، راهنمایی گردشگران و ارائه خدمات بومی، سهم مستقیم و عادلانه‌ای از درآمد گردشگری خواهد داشت.
با وجود ظرفیت‌های گسترده و وجود برخی اقامتگاه‌ها، امکانات رفاهی و زیرساخت‌های گردشگری علی‌آبادکتول هنوز با استانداردهای مطلوب و جهانی فاصله دارد.
وضعیت راه‌های دسترسی، سرویس‌های بهداشتی، پارکینگ، تابلوهای راهنما، مدیریت پسماند، آنتن‌دهی و اینترنت، اطلاع‌رسانی گردشگری، امداد و نجات و خدمات ایمنی، نیازمند توجه جدی‌تر است.
از مسئولان شهرستان و استان انتظار می‌رود برای توسعه گردشگری علی‌آبادکتول، برنامه‌ای روشن، زمان‌بندی‌شده و قابل ارزیابی ارائه کنند؛ برنامه‌ای که در آن هم حفاظت از جنگل‌های هیرکانی و ذخایر ارزشمند سرخ‌دار مورد توجه باشد و هم مردم روستاها از منافع اقتصادی گردشگری بهره‌مند شوند.
توسعه گردشگری بدون مشارکت مردم محلی پایدار نخواهد بود.
روستاییان باید در تصمیم‌گیری‌ها حضور داشته باشند، آموزش ببینند و از ظرفیت‌های بوم‌گردی، فروش محصولات محلی و ارائه خدمات گردشگری درآمد پایدار کسب کنند.
شهرستان علی‌آبادکتول به مناسبت روز جهانی گردشگری، بیش از هر زمان دیگری نیازمند دیده‌شدن حرفه‌ای و برنامه‌ریزی مسئولانه است.
آبشار تمام‌خزه‌ای کبودوال، دریاچه سد کبودوال، دهنه‌های زرین‌گل و محمدآباد، روستاهای ییلاقی، جنگل‌های هیرکانی، ذخایر سرخ‌دار، فرهنگ بومی و قله چلچلی، سرمایه‌هایی هستند که می‌توانند آینده گردشگری شهرستان را رقم بزنند.
اما این آینده تنها با انتشار تصاویر زیبا ساخته نمی‌شود.
حفاظت، زیرساخت، امکانات رفاهی، معرفی حرفه‌ای، مدیریت منسجم و پاسخ‌گویی مسئولان، لازمه تبدیل این ظرفیت‌ها به گردشگری پایدار است.
علی‌آبادکتول ایران کوچکی است؛ سرزمینی که می‌تواند از مسیر گردشگری، طبیعت و فرهنگ خود را به ایران و جهان معرفی کند.
پایگاه خبری تلنگرکتول
۵ مهر ۱۴۰۵ ـ روز جهانی گردشگری
